Studia doktoranckie – czym są studia trzeciego stopnia?

Dla większości studentów celem jest stopień magistra lub inżyniera. Co roku istnieje jednak grupa chcąca uczyć się dalej. Dogłębną analizę naukową wybranej dziedziny umożliwiają studia trzeciego stopnia, czyli doktorat. Aby go zdobyć, trzeba uczyć się dodatkowo od 2 do 4 lat oraz napisać i obronić rozprawę doktorską. Czy to jednak jedyne obowiązki doktoranta? Sprawdźmy, czym są i z jakimi korzyściami łączą się studia doktoranckie.

Doktorat czyli co?

Studia trzeciego stopnia czyli doktoranckie lub doktorskie dają szansę na zdobycie zaawansowanej wiedzy z wybranej dziedziny. Ta droga przygotowuje też do samodzielnej pracy twórczej lub naukowej na wybranej przez doktoranta katedrze. Ten tryb jest krótszy niż droga do magistra. Kształcenie zajmuje od dwóch do czterech lat. W uzasadnionych przypadkach można je przedłużyć. Szczególnie gdy badania niezbędne do pracy doktorskiej są czasochłonne.

Co ważne aby myśleć o tego rodzaju nauce niezbędne jest zdobycie wcześniej tytułu magistra lub ukończenie pełnego toku studiów drugiego stopnia. Ukończenie nauki nie daje nam też automatycznie stopnia doktora. Omawiany tryb nauki stwarza za to idealne warunki, by otworzyć przewód doktorski, czyli rozpocząć pisanie rozprawy. Dopiero obrona tej pracy daje nam prawo do skrótu dr przed nazwiskiem.

Wymagania stawiane przed przyszłym doktorem

Doktorat jest dziś tym, czym w pokoleniu naszych rodziców była magisterka. Związanie swojego losu z tą drogą to równocześnie chęć dołączenia do intelektualnej elity kraju. Przez lata nauki przyszli doktorzy część swojego czasu przeznaczają na wypracowanie własnego wkładu w światową naukę.

Dlatego wbrew obiegowym opiniom początek doktoratu nie jest tylko beztroskim przedłużeniem nauki. Tryb ten wymaga od studentów nie tylko zdolności w wybranej dziedzinie, ale też pracowitości i zaparcia. Rozprawa doktorska bywa bowiem trudnym i ambitnym zadaniem, któremu trzeba poświęcić się bez reszty.
Właśnie dlatego prócz odpowiedniego wykształcenia, doktorantowi już na początku drogi niezbędny jest konkretny projekt badawczy. Musi być on nie tylko zgodny z zainteresowaniami i zdolnościami kandydata. Kluczowa dla sukcesu jest też nośność tematu oraz jego nowatorstwo. Jak wspomnieliśmy wcześniej, ta praca badawcza ma wnieść coś nowego do światowej nauki.

Trzy w jednym, czyli czym zajmuje się doktorant?

Na studia doktoranckie w całej Polsce dostaje się prawie 40 000 osób. Sporo, biorąc pod uwagę jak wymagający jest to tryb. Ogrom pracy stojący przed każdym kandydatem nie zależy też od rodzaju studiów. Zarówno doktoranci dzienni jak i zaoczni mają dziś sporo obowiązków. Ich szczegółowa lista w zależności od charakteru zajęć zależy od przepisów wewnętrznych danej uczelni.

Do niedawna doktorant wieczorowy, dla którego nauka była często tylko uzupełnieniem pracy zawodowej nie musiał prowadzić zajęć na uczelni. Dziś obowiązek ten ma każdy student III stopnia. Oprócz tego musi uczęszczać na zajęcia i rozwijać swój projekt w ramach osobistej pracy naukowej. Wnioski z niej często są podstawą dla rozprawy doktorskiej.

Co tak naprawdę daje dodatkowa nauka?

Wspomnieliśmy już o dwóch trybach, w ramach których można zdobywać tytuł doktora. Podobnie jak w przypadku magisterium jest to cykl dzienny i zaoczny. Po ostatnich regulacjach obowiązki obu grup są podobne. Perspektywy niekoniecznie. Studenci korzystający z zajęć stacjonarnie dużo częściej marzą o pracy naukowej na uczelni. Tryb zaoczny jest zwykle formą uzupełnienia wykształcenia dla wykonywanej już pracy.

Ścieżki doktorskie bardzo różnią się w zależności od katedry. Inne perspektywy i obowiązki ma doktorant fizyki stosowanej, a inne filozofii. Dlatego trudno sformułować zasady odnoszące się do wszystkich studentów. Pewne jest, że rozpocząć naukę jest dużo łatwiej niż skończyć ją z sukcesem.

Dlaczego tak wiele osób rezygnuje? Ma to na pewno związek ze stosunkowo prostą rekrutacją. Przez to wiele osób traktuje tę drogę jako proste przedłużenie nauki. Okazuje się jednak że w toku studiów na doktorantów czeka wiele wyzwań. Są one związane zarówno z pracą naukową jak i utrzymaniem.

Ile zarabia doktorant?

Podobnie jak szczegółowe zasady toku studiów, tak i wsparcie finansowe doktorantów jest kwestią regulowaną wewnętrznie przez uczelnie. O stypendium naukowe może starać się każdy student III stopnia bez względu na tryb. O sukcesie decyduje liczba punktów. Noty przyznawane są za pracę naukową, liczbę przepracowanych godzin dydaktycznych oraz za średnią ocen.

Na wysokość wsparcia ma też wpływ aktywność żaka w kołach naukowych oraz liczba i jakość publikacji w prasie branżowej. Wytężona działalność naukowa rzadko zostawia miejsce na pracę zarobkową. Do tego trzeba dołożyć koszty związane z materiałami naukowymi i wyjazdami badawczymi. Niewielu studentów ma możliwości i środki, by pracować w ten niepewny sposób przez 4 lata i całość zwieńczyć rzetelną i wartościową rozprawą doktorską.