Rektor a dziekan – kim są na uczelni?

Na uczelni każdego dnia przebywa przynajmniej kilkaset osób. W największym stopniu grono to tworzą studenci, lecz rozbudowane są także zespoły pracowników. Na najwyższych szczeblach hierarchii miejsca zajmują między innymi rektor oraz dziekan. Kim są konkretnie? Jaką funkcję pełnią na uczelni? W przypadku których spraw należy się do nich zwrócić?

Kim jest rektor na uczelni?

Rektor to najważniejsza osoba na uczelni. Stoi na czele administracji i zarządza instytucją. Do jego podstawowych obowiązków należy planowanie rozmaitych działań oraz opracowywanie strategii funkcjonowania szkoły wyższej. Podejmuje także decyzje w kwestii operowania finansami, a pilni studenci kojarzą go jako patrona stypendiów studenckich za wyniki w nauce.

Oczywiście rektor nie musi znać się szczegółowo na księgowości czy na przykład marketingu. Podobnie jak w przypadku prezesów wielkich firm albo osób piastujących stanowiska polityczne, jego rolą jest podejmowanie decyzji na bazie informacji uzyskanych od podwładnych. W przypadku porównania do polityka ciekawe jest też podobieństwo w kadencyjności funkcji.

Kadencja rektora trwa cztery lata. Stanowisko obejmuje w wyniku głosowania. Jedna osoba może urzędować jako rektor przez maksymalnie dwie następujące po sobie kadencje. Żeby móc zgłosić swoją kandydaturę, trzeba posiadać co najmniej stopień naukowy doktora.

Charakterystyczny dla rektora jest strój odświętny. Tworzą go specjalne insygnia władzy rektorskiej, czyli łańcuch, berło oraz w większości przypadków czerwona toga z futrem. Wszystkie oficjalne imprezy z rektorem w roli głównej to okazja, żeby zobaczyć tradycyjny strój mimo tego, że świat poszedł mocno do przodu.

Kim jest dziekan na uczelni?

Inne ważne oraz prestiżowe stanowisko na uczelni to dziekan, który jest kierownikiem danego wydziału instytucji. Jego podstawowy obowiązek stanowi opiekowanie się wykładowcami oraz studentami.

Podobnie jak w przypadku rektora, jego wybór następuje w wyniku głosowania. Aby móc kandydować, dana osoba powinna mieć tytuł profesora lub doktora habilitowanego. Odpowiada także za zwołanie rady wydziałów i przewodniczenie ich obradom.

Stanowisko dziekana wiąże się również z dbaniem o kwestie bezpieczeństwa, dyscypliny oraz etyki pracy czy podejmowania decyzji o godzinach dziekańskich, czyli skróconym czasie planu zajęć w danym dniu, co następuje np. w okresie przedświątecznym. Ze względu na przyporządkowanie konkretnemu wydziałowi, a nie całej uczelni, dziekan jest też “bliżej” studentów i to do niego znacznie częściej udają się żacy.

Rektor a dziekan — do kogo się udać?

Pomimo że zarówno rektor, jak i dziekan zajmują bardzo wysoko usytuowane w akademickiej hierarchii miejsca, to warto mieć na uwadze, z jakimi konkretnie sprawami można się udać do poszczególnego z nich. Nie za wszystko bowiem odpowiada rektor i tak samo dziekan. Do tego pierwszego należy się udać w przypadku spraw dotyczących np. statutu uczelni, prawa pracy czy kwestii reprezentacyjnych uczelnię.

Do dziekana natomiast student składa przykładowo wniosek o otrzymanie urlopu dziekańskiego, na co już wskazuje sama jego nazwa. Do nazywanej potocznie dziekanki przysługuje prawo raz w ciągu danego etapu kształcenia. W wyjątkowych sytuacjach urlop można otrzymać powtórnie.

Wszelkie decyzje podejmuje właśnie dziekan. Oczywiście sam proces jest mocno sformalizowany i wszystkie dokumenty przechodzą przez dziekanat. Student rzadko ma zatem okazję porozmawiać oko w oko z przełożonym całego wydziału, co w wielu przypadkach jest zaletą. Załatwienie sprawy formalnej nie jest bowiem wówczas dużym problemem i nie wymaga zdolności bronienia swoich racji, lecz raczej poprawnego wypełnienia dokumentów.

Co robi prorektor i prodziekan?

Poza rektorem oraz dziekanem wyszczególnia się jeszcze stanowiska o podobnej nazwie, lecz wzbogacone o prefiks -pro. Pierwsze z nich to prorektor, czyli zastępca rektora, pełniący funkcje administracyjno-reprezentacyjne. Może mieć przypisane konkretne grupy/działania, który ma się także zajmować. Stąd obecność np. prorektora ds. studenckich czy prorektora ds. badań naukowych. Może być ich tylu, ilu potrzebnych jest zdaniem władz danej uczelni.

Prodziekan natomiast pełni rolę zastępcy dziekana. W przypadku tego tytułu także może występować człon określający specyfikę jego zadań, np. prodziekan ds. studenckich, ds. studiów zaocznych czy ds. współpracy z zagranicą. Ogólnie rzecz biorąc podejmuje decyzje w imieniu dziekana, odpowiadając również za takie kwestie jak przedłużenie sesji egzaminacyjnej czy zezwolenie na wydanie duplikatu legitymacji studenckiej.